W piątek 13 marca 2026r. gościliśmy w Zespole Szkół Samochodowych w Bydgoszczy. To już kolejna edycja Żywej Lekcji Historii, zorganizowana przez Stowarzyszenie Bydgoscy Patrioci. Tematem spotkania był wybitny żołnierz i wyjątkowy człowiek, płk Łukasz Ciepliński pseudonim PŁUG, prezes IV Zarządu WiN. Prelegentem była niezastąpiona Pani Małgorzata Jarocińska, bydgoska popularyzatorka wiedzy historycznej.

Uczniowie Technikum Samochodowego z klas IV i V, łącznie 4 klasy, z zaciekawieniem wysłuchali, opowieści o losach i działaniach ludzi, którzy w mrokach powojennej komunistycznej okupacji nie wyrzekli się marzeń o wolnej i suwerennej Polsce. Płk Łukasz Ciepliński to postać, która jest symbolem walki Polaków z reżimem komunistycznym w pierwszych latach po zakończeniu II Wojny Światowej. Zamordowany z wyroku sądu komunistycznego strzałem w tył głowy, pochowany w bezimiennym dole (nadal nie odnaleziony), wymazany z pamięci społecznej w czasach PRL. Od 2011 roku, 1 marca – dzień śmierci płk Ł. Cieplińskiego jest obchodzony jako Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych.

Bardzo dziękujemy Prelegentowi za interesujący wykład, Dyrekcji Szkoły i Nauczycielom za zaproszenie, a Uczniom Technikum ZSS za uczestnictwo i wysłuchanie wykładu.

Do zobaczenia

 

SBP

Artykuł Żywa lekcja historii – płk Łukasz Ciepliński ps Pług pochodzi z serwisu .

72 lata temu, 1 kwietnia 1950 roku, o godz. 21.00 w celi więzienia w Białymstoku komunistyczni oprawcy zamordowali w ppor. KAZIMIERZA CHMIELOWSKIEGO ”REKINA”, żołnierza ZWZ-AK, 3 Brygady Wileńskiej AK kpt. Gracjana Fróga “Szczerbca”, 5 Brygady Wileńskiej AK mjr. Zygmunta Szendzielarza “Łupaszki” i zastępcę dowódcy 3 Wileńskiej Brygady Narodowego Zjednoczenia Wojskowego (NZW) dowodzonej przez Romualda Rajsa „Burego”.

CZEŚĆ JEGO PAMIĘCI!

“[…]Informuję, aby pani wiedziała co za groźny “Bandyta” mieszkał u pani- jestem por. “Rekin” z 3 Brygady Wileńskiej AK. Odznaczony 3-krotnie Krzyżem Walecznych, 6 razy ranny, byłem dowódcą kompanii szturmowej na Białostocczyźnie[…]” Fragment grypsu “Rekina”napisanego 3 stycznia 1949r., w celi więzienia w Białymstoku do Zofii Gliszczyńskiej w Gliwicach,u której został aresztowany.

BP.

Artykuł Rekin – jeśli nawet zginę… pochodzi z serwisu .

13.03.2022

73 lata temu 14 marca 1949 roku w więzieniu na Lubelskim Zamku komuniści mordują kolejnego z Wielkich Polskich Bohaterów.  Ppor. cz.w. Henryka Wieliczko ps „Lufa”.

CZEŚĆ MU I CHWAŁA NA WIEKI!!!

Z archiwum IPN – Henryk Wieliczko ps. Lufa

“Ppor. cz.w. Henryk Wieliczko „Lufa”

ur. 18 VIII 1922 w Wilnie.

Działalność partyzancką rozpoczął we wrześniu 1943 w oddziale kpt. Wincentego Mroczkowskiego „Zapory”, pozostałego po rozbitym przez partyzantkę sowiecką oddziale AK por. Antoniego Burzyńskiego „Kmicica”. W szeregach 5 Brygady Wileńskiej AK walczył od początku jej istnienia, uczestniczył w najważniejszych bitwach: z Niemcami – 31 I 1944 pod Worzianami oraz partyzantką sowiecką – 2 II 1944 pod Radziuszami. Po rozwiązaniu brygady 23 VII 1944 pod Porzeczem przedzierał się do Puszczy Augustowskiej, gdzie mjr Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka” wyznaczył koncentrację. Schwytany przez Sowietów, trafił do 6 batalionu zapasowego II Armii „ludowego” WP formującego się w Dojlidach k. Białegostoku. Tego samego dnia zdezerterował i dołączył do mjr. „Łupaszki”.

Wiosną 1945 objął stanowisko zastępcy dowódcy 4 szwadronu w odtwarzanej na Białostocczyźnie 5 Brygadzie Wileńskiej AK. W trakcie służby w brygadzie otrzymał awans do stopnia wachmistrza oraz Krzyż Walecznych. Po drugim już rozwiązaniu brygady, we wrześniu 1945, kontynuował działalność niepodległościową w szeregach patroli dywersyjnych na Pomorzu. W końcu marca 1946 mjr „Łupaszka” powierzył mu zadanie przedarcia się przez teren Warmii i Mazur na Białostocczyznę, celem ściągnięcia na Pomorze zdemobilizowanych rok wcześniej żołnierzy 5 Brygady. Zebrawszy ochotników po raz drugi przemierzył samochodem teren Warmii i Mazur, docierając do miejsca formowania brygady w okolicach Sztumu. Po wykonaniu tej akcji niemal natychmiast „wyszedł w pole”; najpierw dowodził pierwszym patrolem partyzanckim 5 Brygady Wileńskiej AK na Pomorzu, a następnie 4 kadrowym szwadronem. Jego akcje cechował dynamizm, umiejętność panowania nad rozwojem sytuacji oraz zdolność podejmowania błyskawicznych decyzji. Dowodzony przez niego pododdział był też zdecydowanie najruchliwszą jednostką wileńską na Pomorzu. Jako jedyny przemierzył kilkakrotnie Warmię i Mazury, znacząc swój szlak bojowy samymi sukcesami. Pododdział 5 Brygady jako jedyny dotrwał też do amnestii 1947, kiedy to uległ samorozwiązaniu. Po demobilizacji 4 szwadronu ppor. Wieliczko pozostał w szeregach działającej na Podlasiu i Białostocczyźnie 6 Brygady Wileńskiej AK.

Zadenuncjowany przez agenta UB, 26 VI 1948 został aresztowany na stacji kolejowej w Siedlcach i postrzelony w trakcie próby ucieczki. Mimo bardzo ciężkiego śledztwa w WUBP w Lublinie zachował niezwykle godną postawę. Skazany na karę śmierci przez WSR w Lublinie, został zamordowany 14 III 1949 w więzieniu na Zamku.”

za: https://wilczetropy.ipn.gov.pl

BP.

Artykuł LUFA, Żołnierz bez skazy. pochodzi z serwisu .

W dniu dzisiejszym przypada 105 rocznica urodzin Wielkiego Patrioty i Żołnierza, Prawego Człowieka i Bohatera, Majora Mariana Bernaciaka ps. „Orlik” (1917.03.06 – 1946.06.24).

“Majorze ORLIK – Umrzeć Ci nie damy – O Tobie Pamiętamy!”

CZEŚĆ I CHWAŁA NA WIEKI!

BP.

Tu można przeczytać i obejrzeć relację Bydgoskich Patriotów z wyprawy śladem Majora Orlika:

Śladem Orlika

Więcej o Majorze Bernaciaku można poczytać tu:

Mjr Marian Bernaciak ps. „Orlik”

A tu informacja o jednej z trzech największych bitew Polskiego Podziemia Antykomunistycznego. Dowodzącym w tej bitwie był Major Orlik:

Bitwa oddziału WiN majora “Orlika” w lesie Stockim

Artykuł Orlik żołnierz bez skazy pochodzi z serwisu .

Marian Bernaciak urodził się dnia 6 marca 1917 roku. W chwili śmierci miał więc 29 lat. W stopniu majora był wtedy zwierzchnikiem wszystkich oddziałów i grup zbrojnych WiN, trwających jeszcze na terenie Inspektoratu Puławy.

Po ukończeniu szkoły powszechnej w Rykach i gimnazjum im. Adama Czartoryskiego w Puławach odbył służbę wojskową w Szkole Podchorążych Artylerii w Zambrowie. Ukończył ją w 1938 roku w stopniu podchorążego, otrzymując przydział mobilizacyjny do 2 Pułku Artylerii Ciężkiej w Chełmie. Do chwili wybuchu wojny był zatrudniony jako pracownik kontraktowy w urzędzie pocztowym w Sobolewie.

1 września 1939 roku stawił się w 2 PAC, otrzymał nominację na podporucznika i rozpoczął swą długą, trwającą bez mała siedem lat wojnę. We wrześniu walczył z Niemcami i najeźdźcą sowieckim. Po dramatycznej obronie Włodzimierza Wołyńskiego przed Armią Czerwoną dostał się do sowieckiej niewoli. Wieziony do obozu, po minięciu Szepietówki, już na terytorium ZSRR, uciekł z transportu i w mundurze wrócił do rodzinnego Zalesia. Nie miał tylko dystynkcji i czapki.

Transport szedł do Kozielska. Było w nim wielu oficerów 2 PAC, których później zamordowano w Katyniu. Wśród nich przełożony ppor. Bernaciaka, płk Lucjan Jasiński, dowódca artylerii grupy „Włodzimierz”.

Natychmiast po powrocie, Marian Bernaciak rozpoczął działalność w Związku Walki Zbrojnej, przyjmując pseudonim „Dymek”. Prowadził w Rykach niewielki sklep z książkami i materiałami piśmiennymi, który był przykrywką jego pracy konspiracyjnej. Mianowany szefem Kedywu podobwodu „A” (Dęblin – Ryki), należącego do Obwodu AK, był organizatorem i dowódcą wielu akcji dywersyjno – sabotażowych. Jesienią 1943 roku zdekonspirowało go gestapo. Poszedł wówczas do lasu na czele zawiązku oddziału partyzanckiego, który wkrótce rozrósł się do kompanii. Był to sławny OP I/15 pp. „Wilków” AK.

Wtedy „Dymek” stał się „Orlikiem”. Wraz z oddziałem uczestniczył w wielu akcjach zbrojnych. Dowodził nim w czasie „Burzy”, gdy oddział liczył już około 300 ludzi. Po wkroczeniu Armii Czerwonej i nieudanej próbie marszu z pomocą Warszawie, oddział został rozwiązany. Zaczęło się wielkie polowanie UB i NKWD na jego żołnierzy, a przede wszystkim na dowódcę. Zabijano ich na miejscu, zamykano w więzieniach, wywożono do sowieckich łagrów.

W marcu 1945 roku „Orlik” odtworzył oddział, by dać w nim schronienie swym partyzantom i bronić chłopów przed gwałtami i rabunkami NKWD i UB. Dowództwo oddziału powierzył por. „Świtowi” (Zygmunt Kęska), sam zajął się organizowaniem zbrojnej samoobrony na terenie Inspektoratu Puławy. Początkowo był podporządkowany Delegaturze Sił Zbrojnych, później wszedł w skład WiN. Wkrótce jego zgrupowanie partyzanckie zyskało szeroki rozgłos wieloma brawurowo wykonanymi akcjami zbrojnymi. Większością z nich „Orlik” dowodził osobiście.

Oddział przeprowadził wiele akcji przeciwko komunistycznemu aparatowi terroru:

24.IV.1945 rozbił PUBP w Puławach uwalniając 107 więźniów;

1.V.1945 pod Annówką rozbił grupę operac. UB. Zginęło 12 funkcjonariuszy, 24 dostało się do niewoli, po czym zostali rozbrojeni, rozmundurowali i puszczeni wolno.

24 maja 1945 w Lesie Stockim zgrupowanie „Orlika” wspierane przez oddział Czesława Szlendaka „Maksa”, stoczyło jedną z największych bitew Antysowieckiego Powstania. Ok. 170 partyzantów zostało zaatakowanych przez liczącą ok. 700 ludzi ekspedycję NKWD i UB wyposażonych w transportery opancerzone. Po całodziennej walce żołnierze „Orlika” odnieśli zwycięstwo. Zginęło 17 żołnierzy NKWD i 10 funkcjonariuszy UB i MO – w tym Naczelnik Wydziału do Walki z Bandytyzmem WUBP Lublin kpt. Henryk Dereszewicz [bliski kumpel Adama Humera]. Po stronie WiN poległo 8-12 partyzantów.

Wiosną 1946 „Orlik” podzielił zgrupowanie na dwa pododdziały: „Żuka” [Zygmunta Wilczyńskiego] i „Spokojnego” [Wacława Kuchnio]. Oddziały te przetrwały do amnestii w 1947 roku, część żołnierzy nie ujawniła się i walczyła nadal z komunistycznym terrorem.

Partyzanci WiN mjr „Orlika” – pluton Bolesława Mikusa „Żbika”, Lato 1946

Major Marian Bernaciak „Orlik” zginął 24 czerwca 1946 roku koło wsi Piotrówek (pow. garwoliński). Wraz z żołnierzami ochrony osobistej wracał z odprawy dowództwa Inspektoratu Wolność i Niezawisłość Puławy do swojego zgrupowania stacjonującego koło wsi Hordzieżka w powiecie łukowskim. 20 kilometrów przed celem grupa zatrzymała się na skraju wsi Piotrówek, aby podkuć konia u kowala Jana (Bolesława) Pyrki. O podejrzanych gościach sołtys Jan Maraszek, za pośrednictwem syna (córki) kowala, powiadomił posterunek MO w pobliskim Trojanowie i oddział żołnierzy z 1. DP w Więckowie, którzy patrolowali teren przed zbliżającym się referendum. Zorganizowano zasadzkę. Jedna grupa wkroczyła do wsi, a druga zablokowała przewidywaną drogę ucieczki do pobliskiego lasu.

Partyzanci podjęli próbę przebicia się z okrążenia, ale tylko dwóm udało się wyrwać z kotła. Dwóch wpadło w ręce UB, natomiast „Orlik” , dowódca Inspektoratu WiN Puławy oraz dowódca zgrupowania oddziałów partyzanckich WiN w Inspektoracie Rejonowym „Puławy”, wraz z n/n „Ogarkiem”, polegli.

Do końca nie jest wiadome czy mjr Marian Bernaciak „Orlik” poległ w walce, czy ranny, popełnił samobójstwo.

Bolesław Mikus “Żbik”, ostatni dowódca jednego z pododdziałów zgrupowania “Orlika”, tak opowiada o jego ostatnich chwilach: “Orlik” wycofywał się do lasu i został ranny w kolano i w ramię. Nie miał drogi odwrotu. Podobno zdążył spalić część dokumentów, które miał przy sobie. “Orlik” był wspaniałym człowiekiem – zrównoważonym, mądrym, odważnym i bez reszty oddanym Ojczyźnie” – dodaje “Żbik”.

Nieco inaczej przedstawia zdarzenia meldunek KP MO Garwolin z 28 czerwca 1946 r. (pisownia oryginalna):

„W dniu 24 bm. około godz. 13-tej sołtys gromady Więcków gm. Trojanów przez małego chłopca powiadomił placówkę MO przy obwodzie głosowania Nr 58 w Więckowie, że we wsi Piotrówek gm. Trojanów jest 4-ech nieznanych ludzi, z których jeden rozgląda się dookoła i coś obserwuje a dwóch kują konie w miejscowej kuźni. Patrol MO natychmiast wyruszył na wywiad. W tym czasie jechało wojsko do Więckowa celem obsadzenia obwodu nr 58 gdyż milicja miała przejść na inny obwód. Wojsko to natknęło się na wyżej wspomnianą grupę nieznanych ludzi, którzy przywitali żołnierzy strzałami. Podczas wymiany strzałów nadbiegł patrol milicji. W tym czasie „Orlik” już ranny uciekał. Milicjanci Jakubiak Kazimierz kpr., Karczewski Jan szer., Gołębiowski Zbigniew szer. i st. szer. Łuczkowski Witold udali się w pogoń za „Orlikiem”. Milicjant Jakubiak Kazimierz wyprzedzając innych wezwał „Orlika” do odrzucenia broni i poddania się. Gdy ten nie usłuchał Jakubiak wycelował i oddał strzał którym położył na miejscu bandytę „Orlika”. Wszyscy milicjanci są z pow. Błonie przysłani na okres Referendum”.

Zabicie “Orlika” istotnie musiało mieć dla komunistów wielkie znaczenie i być ogromnym sukcesem, jeżeli sześciu funkcjonariuszy i żołnierzy biorących udział w akcji otrzymało Krzyże Grunwaldu III klasy, pięciu – Krzyże Virtuti Militari V klasy, siedmiu pozostałych – Krzyże Walecznych.

Ciało „Orlika” ubecy zabrali do Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa na Pradze w Warszawie. Tam przez kilka dni upewniali się, czy to on, sprowadzając do jego zwłok więzionych rodziców i podkomendnych. Jedną z nich była Halina Rybakowska „Iskierka”, która tak zapamiętała ostatnie spotkanie ze swoim dowódcą:

„W wielkiej świetlicy ułożono go na deskach podwyższonych w górnej części ciała. Twarz była czysta i spokojna, wyglądał jakby spał, ręce miał ułożone wzdłuż ciała, lewa była pokrwawiona i poszarpana pociskiem dum-dum, prawa zupełnie czysta. Miał na sobie zielonkawą kurtkę o kroju wojskowym i bryczesy. Zaszokowały mnie jego bose stopy, z palcami nadgryzionymi przez szczury. Sala była wypełniona przez wysokiej rangi umundurowanych, obwieszonych orderami – mundury polskie i ruskie. Żołnierzy „Orlika” zwożono z różnych więzień i aresztów, doprowadzono też jego rodziców w celu zidentyfikowania go. Modlitwą i łzami pożegnałam swojego dowódcę.” [Mirosław Sulej – „Marian Bernaciak „Orlik”, Warszawa-Zielonka-Ryki 2005 (str. 62)]

Pośmiertne fotografie mjr. Mariana Bernaciaka „Orlika”, wykonana przez ubeków dnia 24 czerwca 1946 r.

Leon Jankowski „Ogarek”, szef ochrony mjr. Mariana Bernaciak „Orlika”. Poległ wraz ze swoim dowódcą w Piotrówku 24 czerwca 1946 r. Zdjęcie wykonano w Bobrownikach/k Dęblina na krótko przed śmiercią. Fot. AIPN.

Raport szefa WUBP płk. Paszty do MBP o likwidacji mjr. Mariana Bernaciaka „Orlika”. Fot. AIPN.

Krzyż w miejscu śmierci mjr. Mariana Bernaciaka „Orlika”.

Pomnik w okolicach miejsca śmierci mjr. „Orlika”. Napis na pomniku brzmi:

NA TYCH POLACH POLEGŁ MJR MARIAN BERNACIAK „ORLIK”/ KOMENDANT ODDZ. PARTYZ. ZGRUPOWANIA 15 PP „WILKÓW” AK / KMDT GRUP DYW. I O.P. WIN.

Ciało majora Mariana Bernaciaka „Orlika” pokazano rodzinie, a następnie – starając się zabić także pamięć po nim – ukryto. Pogrzebano go tam, gdzie leżeli inni skrytobójczo pomordowani przez NKWD i UB – na Cmentarzu Bródnowskim w Warszawie, w kwaterze 45 N. Przez dziesięciolecia była tam jedynie studnia, błoto, wysypisko śmieci i szalety. Dopiero w latach siedemdziesiątych udało się rodzinom pomordowanych dowiedzieć, gdzie leżą ich bliscy. Bardzo duża w tym dziele jest zasługa  brata mjr. „Orlika”, Lucjana Bernaciaka. Po dziesięciu latach usunięto bezczeszczące groby szalety, postawiono brzozowy krzyż, który jednak bardzo szybko został zniszczony przez „wandali”.

Minęło kolejne dziesięć zanim upadł PRL i wyrażono zgodę na zbudowanie „Pomnika Więźniów Politycznych Straconych w latach 1944 – 1956”. Po wielu staraniach i kłopotach pomnik odsłonięto 15 września 2001 roku.

Niestety śmierć „Orlika” była jednocześnie silnym ciosem dla jego podkomendnych i współpracowników. Komendant Związku Zbrojnej Konspiracji mjr Franciszek Jaskulski „Zagończyk” wydał w związku z tym wydarzeniem rozkaz (26.06.1946 r.), w którym m.in. czytamy:

„W związku ze śmiercią śp. Komendanta Orlika zarządzam na terenie całego ZZK i we wszystkich oddziałach 4-tygodniową żałobę. Zakazuję wzięcia udziału poszczególnym członkom w jakichkolwiek zabawach”.

Rozkaz mjr. Franciszka Jaskólskiego „Zagończyka” informujący o śmierci Mariana Bernaciaka „Orlika”. Fot. Archiwum IPN (IPN BU 0207/332/3).

W pamięci swych żołnierzy i wszystkich, którzy go znali, „Orlik” pozostał wzorem oficera i dowódcy. Zrównoważony, rozsądny i opanowany, nie szafował ludzkim życiem, cieszył się ogromnym autorytetem i szacunkiem. Wymagał wiele, nie tylko od swych podkomendnych, ale i od siebie. Nigdy nie wypił więcej niż kieliszek alkoholu. Ostro tępił pijaństwo, szerzące się wśród niektórych partyzantów. Nigdy nie działał pochopnie. Każdą decyzję, zwłaszcza taką która mogła pociągnąć utratę czyjegoś życia, rozważał starannie i wszechstronnie. Gdy ją podjął, twardo dążył do jej realizacji. Rodziny nie założył, bo uważał, że nie czas ku temu.

Dziś w Rykach, z którymi przez całe życie tak blisko był związany, upamiętnia go napis na znajdującym się na tamtejszym cmentarzu grobowcu rodziny Bernaciaków. Leżą w nim rodzice i najstarszy brat. „Orlika” tam nie ma, choć widnieje tam jego nazwisko, pseudonim, funkcja i data śmierci. „Gdy postawiłem ten pomnik – mówi Lucjan Bernaciak – i kazałem napisać, że Marian był dowódcą oddziału AK, wezwano mnie do UB w Garwolinie i powiedziano, żebym to skasował, bo on tam nie leży, a ponadto nie wolno stawiać pomników bandycie. Odpowiedziałem, że dla was to bandyta, ale dla mnie brat. Dali spokój i tak zostało. Dali spokój, bo za bramą cmentarną kończyła się wszechwładza”.

A jeśliby nawet wtargnęli na cmentarz i zaczęli rozbijać nagrobki, niewątpliwie wywołaliby bardzo kłopotliwą dla siebie reakcję społeczeństwa, tego zaś pragnęli uniknąć. Machnęli więc ręką. Do końca ich panowania „Orlik” pozostał dla nich bandytą. Za takiego uważają go i dziś spośród nich, którzy jeszcze żyją. Takim też był – i nadal jest – dla ich następców w SB i MO.

26 czerwca 2005 roku w Zalesiu koło Ryk, przed domem, w którym urodził się „Orlik” miała miejsce uroczystość odsłonięcia i poświecenia pomnika majora Bernaciaka. Rozpoczęła się ona mszą świętą w kościele parafialnym w Rykach celebrowaną przez ks. biskupa Zbigniewa Kiernikowskiego. Właściwa uroczystość odbyła się w Zalesiu. Wzięły w niej udział parlamentarzystki – posłanka Elżbieta Kruk i senator Teresa Liszcz. Obecni byli samorządowcy z terenu powiatu ryckiego; Dęblin reprezentował burmistrz Dariusz Cenkiel. Towarzyszyły mu harcerki z 3 Dęblińskiej Drużyny Harcerskiej ZHR „Płomień” i harcerze z 1 Dęblińskiego Samodzielnego Zastępu Harcerzy „Parasol” ZHR. Nie mogło zabraknąć przy tej wyjątkowej okazji działaczy kombatanccy, rodzeństwo majora Mariana Bernaciaka. Przy udziale asysty wojskowej, pocztów sztandarowych organizacji kombatanckich, harcerzy i szkół towarzysze broni „Orlika” – jego brat Lucjan Bernaciak „Janusz”, Tadeusz Mikus „Żbik” i Henryk Gośniak „Cezary”- również honorowy członek Społecznego Komitetu Budowy Pomnika – dokonali odsłonięcia pamiątkowego kamienia z inskrypcją i symbolami krzyża i Polski Walczącej. Pomnik poświęcił ordynariusz siedlecki – biskup Kiernikowski.

Pomnik mjr Mariana Bernaciaka ps. „Orlik” w Zalesiu.

Wyryta w kamieniu inskrypcja głosi: „A jeśli komu droga otwarta do nieba, tym, co służą ojczyźnie”. Pieśń XII Jan Kochanowski./ W HOŁDZIE URODZONEMU W ZALESIU 6 MARCA 1917 R. MJR. MARIANOWI BERNACIAKOWI „ORLIKOWI” / Obrońcy ojczyzny we wrześniu 1939 r. / Organizatorowi ZWZ-AK w podobwodzie Dęblin-Ryki / Dowódcy OPI/15 PP „Wilków” Armii Krajowej / Komendantowi zgrupowań partyzanckich WiN w  inspektoracie Puławy / POLEGŁEMU W WALCE O NIEPODLEGŁĄ POLSKĘ 24 CZERWCA 1946 R. / Społeczeństwo powiatu ryckiego, 26 czerwca 2005 r.

CZEŚĆ I CHWAŁA BOHATEROWI!

BP.

opracowano na podstawie:

http://www.podziemiezbrojne.pl/

http://www.solidarni.waw.pl

http://www.ngp.pl

Moje Dni z Żołnierzami Wyklętymi.

Artykuł Mjr Marian Bernaciak ps. „Orlik” pochodzi z serwisu .

Jacek Pawłowicz (Dyrektor Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL w Warszawie): ,,Wiktor Stryjewski ps. Cacko, to jeden z najdzielniejszych – On nawet w chwili aresztowania miał przy sobie książkę(Pismo Święte). Bandyta takich książek nie czyta. ”

Urodził się 11 września 1916 roku w miejscowości Żychowo, w powiecie Sierpc (Królestwo Polskie).

Przed wybuchem II wojny światowej mieszkał z czworgiem dzieci w rodzinnej miejscowości, gdzie prowadził 27 hektarowe gospodarstwo. Uczestniczył w wojnie obronnej 1939 r. w szeregach 32. pułku piechoty. W okresie okupacji niemieckiej był żołnierzem AK w Obwodzie Sierpc. Po wkroczeniu wojsk sowieckich został skierowany przez swoje dowództwo do Służby Ochrony Kolei w Raciążu, gdzie od wiosny 1945 pełnił obowiązki dowódcy SOK. W lutym 1946 r. stanął w obronie Polki gwałconej przez sowieckiego żołnierza, którego pobił, za co został aresztowany przez UB. Dzięki pomocy współpracującego z podziemiem funkcjonariusza resortu bezpieczeństwa zbiegł z aresztu. Ukrywał się na terenie powiatu sierpeckiego, gdzie wstąpił do oddziału Ruchu Oporu Armii Krajowej Obwodu krypt. „Mewa”, dowodzonego przez Leona Ziółkowskiego „Lisa”.

Wyróżnił się w wielu akcjach zbrojnych skierowanych przeciw komunistycznemu aparatowi represji, m.in. likwidując posterunki MO i urzędy gminne w Zawidzu, Strzegowie, Rościszewie, Łęgu, Skrwilnie, Lidzbarku (osobiście dowodził atakiem na posterunek MO), Gralewie, za co został awansowany do stopnia sierżanta.

Partyzantów można było spotkać nie tylko w lesie. Wincenty Murasiewicz, mieszkaniec Glinojecka, był świadkiem, jak 15.01.1946 r. przyszli do cukrowni „Izabelin” w Glinojecku i zażądali otwarcia kasy. Innym razem widział, jak wynieśli ze sklepu towary i rozdawali je ludziom. Spotkał ich też kiedyś w leśniczówce w Dziektarzewie. Byli to żołnierze obwodu „Mewa”. W akcji udział brali miedzy innymi:

– Henryk Gutowski, ps. „Olgierd”, ur. 5.10.1922 r. w Sierpcu, zm. 1.07.2003 r.
– Mieczysław Wojciech Chojnacki, ps. „Młodzik”.
– Tadeusz Kowalski (1917–1947) ur. 20.09.1917 r. w Cendatach, gm. Unieck, pow. Sierpc, syn Franciszka i Czesławy z Rzutowskich, zamieszkały w Raciążu.
– Bronisław Urbański (1910–1947) ur. 15 .01.1910 r., syn Michała.

Podczas amnestii 1947 r., wspólnie z por. Franciszkiem Majewskim „Słonym” odmówił wykonania rozkazu ujawnienia się.

11 października 1947 r. brał udział w starciu we wsi Chudzynek, gm. Drobin, pow. Płock gdzie „Cacko” osobiście wykonał zamach na Władysławie Rypińskim „Rypa” dowódcy pepeerowskiego „szwadronu śmierci” skrytobójczo mordującego członków PSL i byłych żołnierzy AK.

,,W dniu 26 maja 1947r. po uzyskaniu informacji , że we wsi Ciszewo , gm. Drobin, pow. płocki, przebywa funkcjonariusz Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego z Płocka Władysław Szadkowski, brawurową akcją w jego likwidacji wykazał się st. sierż. Wiktor Stryjewski ,,Cacko”. Dokonał tego bez udziału innych czynnych żołnierzy oddziału, ale we współpracy ze swoimi ujawnionymi współtowarzyszami broni z dawnej Armii Krajowej i Ruchu Oporu Armii Krajowej- Stanisławem Witkowskim, Wacławem i Zenonem Samorajami oraz Mieczysławem Jagodzińskim ,,klasistą”.

Jest kilka hipotez na temat tego, dlaczego został wykonany przez podziemie niepodległościowe wyrok śmierci na Władysławie Szadkowskim. Według jednej z nich stało się tak ze względu na działalność Władysława Szadkowskiego przeciwko Armii Krajowej w czasie okupacji niemieckiej, kiedy funkcjonował w strukturach Gwardii Ludowej , a następnie Armii Ludowej. Miał on w tym czasie wraz z Władysławem Rypińskim ,,Rypą” brać udział w zabójstwach kilku żołnierzy AK.

Według innej mogło chodzić o udział Władysława Szadkowskiego w zbrodniczej działalności ,,szwadronu śmierci” dowodzonego przez ,,Rypę”, który zamordował m.in. braci Gujskich z Łęgu. ”

Źródło: Paweł Felczak,  Działalność oddziału Franciszka Majewskiego ,,Słonego” w latach 1947-1949

12 lipca 1947 uczestniczył w walce z grupą operacyjną resortu bezpieczeństwa pod Okalewem pow. Rypin, w czasie której żołnierze z oddziału „Słonego” rozbili obławę UB, MO i ORMO (poległo wówczas 16 funkcjonariuszy resortu bezpieczeństwa).

,,W dniu 30 września 1947r. na rozkaz por. Franciszka Majewskiego ,,Słonego” patrol Wiktora Stryjewskiego ,,Cacki” dokonał akcji ekspropriacyjnej. ,,Słony” nakazał grupie usytuować się przy drodze wiodącej z Drobina do Płońska w okolicach wsi Dłużniewo i tam dokonać ataku na mający przejeżdżać drogą samochód z pracownikami Spółdzielni Rzeźniczo-Mięsnej z Bydgoszczy. Spółdzielcy zamierzali kupić trzodę chlewną w Staroźrebach. To kolejny przykład bardzo dobrze działających w terenie komórek wywiadowczych oddziału, które przekazywały dokładne informacje, kiedy i gdzie można zdobyć środki finansowe niezbędne do dalszego funkcjonowania w konspiracji.

Żołnierze uzbrojeni w broń automatyczną (m.in. MP 44 oraz PPS) oraz w broń krótką(m.in. pistolety TT) zajęli stanowiska w przydrożnym rowie na krańcu wsi przy zabudowaniach współpracującego z nimi gospodarza. Ponieważ nie wiedzieli, jakim samochodem będą poruszali się pracownicy spółdzielni, partyzanci postanowili, wychodząc na drogę z bronią w ręku, zatrzymywać wszystkie przejeżdżające pojazdy. Pierwszy, który sprawdzili żołnierze , nie był tym na ,który czekali, ale już drugi okazał się tym właściwym. Po jego zatrzymaniu partyzanci polecili przyjechać kierowcy na pobliskie podwórko współpracującego z nimi gospodarza i tam przeprowadzili rewizję . W tej akcji udało się członkom zgrupowania por. Franciszka Majewskiego zdobyć ponad 230 000 tyś zł. Następnie Partyzanci wycofali się na swoje kwatery.

W wyżej opisanym zdarzeniu brali udział następujący żołnierze: Wiktor Stryjewski- dowodził całym przedsięwzięciem, Henryk Gosik ,,Miłość”, Stanisław Derkus ,,Śmiały”, Szczepan Stryjewski ,,Józef”, Ludomir Peczyński ,,Władek” oraz Stanisław Pospisiel ,,Leszek”. ”

Źródło: Paweł Felczak, Działalność oddziału Franciszka Majewskiego ,,Słonego” w latach 1947-1949

W październiku 1947 r. wszedł w skład 11. Grupy Operacyjnej NSZ, obejmując dowództwo patrolu bojowego działającego na terenie powiatów płońskiego, płockiego i sierpeckiego.

,, W dniu 20 października 1947r. odział Wiktora Stryjewskiego ,,Cacki” po raz kolejny był zmuszony interweniować w ówczesnej gminie Gutkowo, tym razem we wsi Szczepkowo, gdzie została wykonana kara chłosty na gospodarzu Rybackim i jego żonie za współpracę z aparatem represji.

Z notatek Stanisława Derkusa ,, Śmiałego” wynika, że w akcji brali udział: Kazimierz Dyksiński ,,Kruczek”, Jan Gajda ,,Chmura” oraz Szczepan Stryjewski ,,Józef”. Kara zaś została wykonana za zdradę Narodowej Organizacji Wojskowej. W innym miejscu notatek ,,Śmiałego” znajdujemy zapis: za zdradę T.A.P. i ludności cywilnej. Zapewne chodziło o ukaranie małżeństwa za donosy kierowane do aparatu bezpieczeństwa na osoby pomagające w tej i okolicznych miejscowościach oddziałowi drugiej konspiracji niepodległościowej. ”

Źródło: Paweł Felczak, Działalność oddziału Franciszka Majewskiego ,,Słonego” w latach 1947-1949

Na zdjęciu, od lewej stoją: Wiktor Stryjewski ,,Cacko”, NN oraz Stanisław Derkus ,, Śmiały”

Uczestniczył m.in. w rozbiciu posterunku MO w Gralewie, akcji ekspropriacyjnej w Bieżuniu, w czasie której zabito 6 milicjantów, rozbrojeniu w leśniczówce Nowy Świat, pow. Brodnica, 5 milicjantów z Brodnicy, walce z grupą operacyjną UB i MO w Kamieniu Kotowym, pow. Lipno, w czasie której poległ jego brat Szczepan Stryjewski „Józef”, akcji ekspropriacyjnej w Urzędzie Gminy w Staroźrebach, w czasie której zabito 3 członków PPR.

W 1949r. odział ,,Cacki” liczył jeszcze 20 żołnierzy.

8 lutego 1949 r. na skutek donosu ubeckiego agenta, patrol Wiktora Stryjewskiego ps. “Cacko” z 11 Grupy Operacyjnej NSZ (NZW)  kwaterujący u sołtysa Urbańskiego i u jego sąsiada Kowalskiego, został otoczony we wsi Gałki (powiat Płock) przez grupę operacyjną Komendy Powiatowej MO i PUBP z Płocka, Sierpca i Płońska oraz z Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego – łącznie 288 (inne źródło podaje: 262) bojców.

W czasie walki zginęło 3 żołnierzy NZW: Elżbieta Kazanecka “Basia” (ur. 8 sierpnia 1928 r. we wsi Czerniewo gm. Radzanowo pow. Płock, córka Adama i Janiny), Ludomir Peczyński “Władek” (ur. 30 grudnia 1923 r. w Żychowie pow. Płońsk, gmina Raciąż) oraz Jan Kłobukowski “Janek” (ur. 1929  w Strupczewie Dużym).

Pozostali poddali się. Ubecy aresztowali ciężko ranną Janinę Samoraj “Celinkę” , Wiktora Stryjewskiego “Cacko”, Wacława Michalskiego “Kozaka” i Zygfryda Kulińskiego “Albina”. Wszyscy zostali natychmiast przewiezieni do Warszawy. i poddani okrutnemu „śledztwu”, prowadzonemu przez znanego z wyjątkowego sadyzmu funkcjonariusza UB Bronisława Szczerbakowskiego.

W czasie „przesłuchań” ubecy dowiedzieli się, gdzie znajduje się miejsce ukrycia patrolu Stanisława Derkusa ps. “Śmiały”. Bunkier, w którym znajdowało się 10 osób 11 lutego 1949 r. został zaatakowany przez 1053 żołnierzy z KBW  oraz kilkudziesięciu milicjantów. W walce zginęło 6 partyzantów: Jan Malinowski “Stryj”, Stanisław Pospisiel “Leszek”, Zdzisław Derkus “Urkes”, Jan Karaczewski “Młody”, Tadeusz Denst “Alojzy” i Jan Wiśniewski “Czarny II”. Przeżyli i zostali aresztowani: Seweryn Oryl “Kanciasty”, Henryk Dąbrowski “Wnuk”, Stanisław Konczyński “Kunda” i ciężko ranny Karol Rakoczy “Bystry”.

Wiktor Stryjewski po aresztowaniu przez MBP 1949

Po trwającym blisko półtora roku „śledztwie” „Cacko” został oskarżony m.in. o to, że: „w okresie od lutego 1946 do 8 lutego 1949 należał do nielegalnego związku NSZ mającego na celu przemocą obalenie obecnego ustroju w Polsce i na stanowisku początkowo członka, a ostatnio komendanta grup bojowych NSZ z terenu powiatów: Płock, Sierpc, i Rypin, posługiwał się ps. «Wyrwicz», «Cacko», «Zbyszko» […] wspólnie z innymi uzbrojony w broń palną dokonywał gwałtownych zamachów na funkcjonariuszy UB, MO, ORMO i KBW oraz członków PPR”.

Wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie w składzie: mjr Mieczysław Widaj – przewodniczący, Maksymilian Lewandowski i Antoni Hoffman – ławnicy, w obecności oskarżyciela ppłk. Jerzego Tramera, 3 lipca 1950 skazany został „trzydziestoośmiokrotnie na karę śmierci z pozbawieniem publicznych i obywatelskich praw honorowych na zawsze oraz z przepadkiem całego mienia”.

Proces sztabu 23 Okręgu Narodowego Zjednoczenia Wojskowego. Na ławie oskarżonych siedzą od lewej: Jerzy Wierzbicki “Dodek”, Stanisław Lewandowski “Ogrodnik”, Jan Przybyłowski “Onufry” (stoi), Stefan Bronarski “Liść”, “Roman”, Stefan Majewski “Szczepan”, Wiktor Stryjewski “Cacko”, Jan Nowak “Korab”.

Wyrok wykonano w więzieniu mokotowskim 18 stycznia 1951 r. o godz. 20:20. Miejsce jego pochówku pozostaje nieznane.

Grób symboliczny znajduje się na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie w Kwaterze „Na Łączce”.

“Od strony Antoni Nadolny otrzymałem wzruszające informacje:

“Sierżant Wiktor Stryjewski miał żonę i czterech małych synów. Dwóch najmłodszych nawet nie miało szansy go zapamiętać, bo mieli – jeden dwa latka, a najmłodszy kilka dni, kiedy został aresztowany. Miał również rodzeństwo. Cała rodzina była nieludzko prześladowana, były ciągłe naloty UB, niszczenie mienia, bicie, bezdomność, głód, wyzywanie i wrogość środowiska w stosunku do dzieci, żony, rodzeństwa. Ta rodzina przeżyła nieludzkie piekło. Ta żona, to prawdziwa MATKA POLKA, która przeżyła koszmary i wychowywała czworo dzieci w najgorszych warunkach niekończącej się realnej wojny przeciw jej rodzinie, i ona też NIGDY SIĘ NIE PODDAŁA!!! Polska potrzebuje mieć PANTEON MATEK POLEK — bo one właśnie to te NIEZŁOMNE NIEUGIĘTE NIEPODDANE NIEZNISZCZONE — WIELKIE BOHATERKI PRAWDZIWEGO ŚWIATA !! A jeżeli usłyszycie jakiegoś post-komunistę, który wygłasza prowokacje że „za komunizmu wcale nie było aż tak źle”, to zmuście takiego idiotę do zapoznania się z losem DZIECI MATEK RODZIN WYKLĘTYCH!!!! Te matki, jak legendarny PELIKAN, karmiły swoje dzieci własną krwią – wiem to z pierwszej ręki: po aresztowaniu Antoniego Nadolnego „ENERGICZNY” i jego rodzeństwa, Stanisława Radziwońska Nadolna została samiuteńka, bez środków do życia, bez pracy, bezdomna — z czworgiem małych dzieci, które wychowywała samotnie wśród podobnej wrogości UB i środowiska. CZEŚĆ I CHWAŁA ICH NIEŚMIERTELNEJ PAMIĘCI!! “”

a tu link do niesamowitej rozmowy z synem (np. (…) Nauczycielka potrafiła powiedzieć w szkole do brata: – Bandyto chodź do tablicy (…). https://niezalezna.pl/91362-bandyto-chodz-do-tablicy…

https://www.salon24.pl/

Raz sierpem, raz młotem…- „Cacko” wymierza sprawiedliwość

“Był 24 grudnia 1945 roku. Sroga zima i mnóstwo śniegu oświetlało okolicę chaty. Rypa, a w zasadzie Władysław Rypiński, wyszedł na dwór. Chciał się przewietrzyć. Jak zazwyczaj był nachlany. W Wigilijną noc w jego towarzystwie nie dzielono się opłatkiem. Zastępowały go kobiety, wiadomo jakich obyczajów. Bibka trwała. Przypomniało mu się zdarzenie sprzed ponad miesiąca. W nocy z 8 na 9 listopada uprowadził ze swoimi Ryszarda, Kazimierza i Juliana Gujskich- szanowanych działaczy PSL- u (nie mylić z obecną partią o podobnej nazwie). Nie zastali wówczas ich starszego brata Stanisława, porucznika AK w Łęgu.

– Ach ta starucha!- przemknęło Rypie przez analfabetyczny łeb. Pamiętał, jak jego towarzysz z Armii Ludowej walnął ją w szczękę.

Rypiński ze swoimi komunistycznymi zbirami zabrali jej trzech synów. Ryszarda rozstrzelali na peryferiach Łęga, tuż obok młyna. Pozostałych dwóch tak tłukli na posterunku MO, że połamali sowieckie karabiny.

Członek antypolskiej Komunistycznej Partii Polski w latach 1932 – 1938, a następnie Polskiej Partii Robotniczej, zatoczył się. Nachylił ciało i zaczął przed gankiem wymiotować. I bez gorzałki był dewiantem moralnym, ale po niej uważał siebie już za Boga.

– Ja tym Polaczkom jeszcze pokażę!- Wyrecytował sam do siebie.

Rypa myślał o gwałtach na wiejskich dziewczynach, zabijaniu AK- owców, mordowaniu każdego, kogo uzna za wroga władzy ludowej. Czuł się bezkarny. Miał poparcie z góry. Grabił, mordował jak i tamci.

W tym samym czasie, tego samego dnia i o tej samej godzinie sierżant Wiktor Stryjewski pseudonim „Cacko” siedział sam w nowym bunkrze. Był zmęczony. Walczył z Niemcami, a teraz pojawiła się ta barbarzyńska czerwona hołota.

– O Matko Boża, kiedy się to w końcu skończy!- Zapłakał.

Wspomniał, jak w kampanii wrześniowej 1939 walczył, jako żołnierz 32. pp. Później były Narodowe Siły Zbrojne. W jego duszy pojawiać zaczęły się obrazy Polaków, których bestialsko mordowali Niemcy i Rosjanie. Zgwałcone kobiety, rozbite siekierami głowy mężczyzn. Ale najgorszy widok, który wyciskał mu ocean niechcianych łez z oczu, to były trupy polskich dzieci.

– Jezu? Gdzie ty jesteś?!- wrzasnął w swym sercu.

Szybko schylił głowę do kolan. Przycisnął obie skronie, aby nie czuć wycia tego, kim się stał- ludzkim wilkiem. Płakał do rana. Nie pamiętał, jak zasnął. Nie lubił nocy, bo wtedy był bezbronny wobec krwi, jaką miała na swych rękach czerwona hołota. Wiktor mało odpoczywał śpiąc. Cały czas przepraszał Boga za katów narodu polskiego. Ale rano, po tej szczerej spowiedzi, budził się, jak Feniks z popiołów zgliszczy konieczności bycia wyrzutem sumienia na Kainowej zbrodni. Każdego poranka był przez Stwórcę oczyszczany. I tak mógł wypełniać swoją misję- wymierzać sprawiedliwość zdrajcom narodu polskiego i katolickiego.

Wiktor o Rypie usłyszał po raz pierwszy od prostego rolnika, który błagał go o pomoc i ochronę przed bandą komunisty, dowódcy PPR- owskiego „szwadronu śmierci”. Stryjewski nie mógł uwierzyć w te nieludzkie zachowanie Rypińskiego. Niestety potwierdził mu to jego dowódca „Słony”, Franciszek Majewski – żołnierz AK, NZW, dowódca oddziałów bojowych 11. Grupy Operacyjnej Narodowych Sił Zbrojnych.

Do 11 października 1947 roku kat Rypa ze swoimi rzezimieszkami zamordował prawie 100 osób. Jego komunistyczna szajka siała postrach. Tego właśnie dnia morderca, który już od prawie dwóch lat był sekretarzem PPR i przewodniczącym Gminnej Rady Narodowej (GRN) w Łęgu i zastępcą komendanta powiatowego ORMO w Płocku, postanowił agitować w Chudzynku – we wsi płożonej w odległości 5 km od Łęga. Miał namawiać rolników do kolektywizacji ziemi i utworzenia PGR-ów. Rypiński wysłał wcześniej informację o propagandowej imprezie za pośrednictwem milicjantów z Łęga sołtysowi Franciszkowi Raniszewskiemu. Na szczęście na terenie gospodarstwa sołtysa przebywał wówczas dowódca Wiktora, porucznik „Słony”.

– Powiadom „Cackę” i innych naszych, że ta szumowina jest w końcu osiągalna. Ale to migiem!- zarządził Majewski.

Natychmiast zorganizowano zasadzkę na komunistycznego oprawcę. Polscy żołnierze obsadzili wszelkie drogi z Chudzynka – w kierunku wsi Psary kontrolował bezpośrednio por. Franciszek Majewski „Słony” z Henrykiem Gosikiem „Doktorek”, natomiast trasę w kierunku Łęga Stryjewski.

Wiktor czekał. Mijały minuty, liczył każdą sekundę. Było około godziny 17:30. „Cacko” zobaczył wiozący Rypę wóz. Zaczaili się z nim Szczepan Stryjewski „Józef” i Ludomir Peczyński „Władek”.

– Jest!- pomyślał Wiktor i dał rozkaz do ostrzału.

Kula Stryjewskiego trafiła bezpośrednio Rypińskiego. I tak zginął ten czerwony bandzior.

Rypa był odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari i Krzyżem Walecznych?! Natomiast Wiktor Stryjewski pseudonim „Cacko” został, po bestialskim śledztwie, zamordowany przez służbę bezpieczeństwa 18 stycznia 1951 w Warszawie.

Zapamiętajmy: Komunistyczna Partia Polski przechodzi mutację i staje się Polską Partia Robotniczą, a ta- składająca się z czerwonej hołoty- przepoczwarza się z Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą. Ostatnim bękartem tej ostatniej jest SLD!

Jest tu nieco narracji, ale wszystkie fakty są źródłowo potwierdzone.“

Opracowano na podstawie:
Moje Dni z Żołnierzami Wyklętymi: Dzień CLXXXVI (186) : Wiktor Wacław Stryjewski “Cacko”
Antoni Nadolny
https://podziemiezbrojne.ipn.gov.plhttps://www.salon24.pl/
Facebok: Wiktor Stryjewski ,,Cacko” – Blog osobisty

BP.

Artykuł Sierż. Wiktor Wacław Stryjewski ps. „Cacko” pochodzi z serwisu .

tekst: Kazimierz Krajewski, Tomasz Łabuszewski

Artykuł st. sierż. Mieczysław Dziemieszkiewicz ps.”Rój” pochodzi z serwisu .

Aresztowany przez UB w Warszawie 23 października 1952 roku w wyniku ubeckiej operacji “Cezary” (fałszywy V ZG WiN), po brutalnym śledztwie skazany na karę śmierci 23 marca 1953 roku i zamordowany 11 października tegoż roku w więzieniu w Białymstoku.

Cześć Jego Pamięci !

BP.

treść wpisu za Krzysztof Sobolewski

Artykuł kpt. Kazimierz Kamieński ps. “Huzar” pochodzi z serwisu .

Józef Franczak urodził się 17 marca 1918 r. w Kozicach Górnych. W wieku 17 lat jako ochotnik wstąpił do Wojska Polskiego, ukończył Szkołę Podoficerską w Grudziądzu. Po wkroczeniu wojsk sowieckich we wrześniu 1939 r. został wzięty do niewoli, ale zdołał z niej uciec.

Od 1940 r. działał w Związku Walki Zbrojnej, a następnie w Armii Krajowej na Lubelszczyźnie. Latem 1944 r. został przymusowo wcielony do Ludowego Wojska Polskiego. Będą świadkiem zbrodni dokonywanych przez NKWD i UB na AK-owcach postanowił zdezerterować. Przez pewien czas ukrywał się na Pomorzu, na początku 1946 r. powrócił na Lubelszczyznę i zaangażował się w działalność antykomunistycznego podziemia. Uczestniczył m.in. w akcjach likwidacji funkcjonariuszy bezpieki.

W czerwcu 1946 r. został zatrzymany w miejscowości Chmiel podczas obławy zorganizowanej przez UB. W trakcie transportu wraz ze współtowarzyszami zaatakował, obezwładnił i zabił 5 ubeków z eskorty. Po ucieczce kontynuował działalność w zbrojnym podziemiu. Nadal prowadził akcje likwidacyjne i ekspropriacyjne.

10 lutego 1953, razem z Wiktorem i Zbigniewem Pielachem Felkiem przeprowadzili akcję ekspropriacyjną kasy Gminnej Spółdzielni w Piaskach, aby zdobyć fundusze na przetrwanie zimy. Akcja nie udała się, kasjer zdążył wezwać na pomoc milicję. W starciu z milicjantami zginął Stanisław Kuchciewicz – ostatni dowódca Franczaka. Lalek przez następne 10 lat ukrywał się. Nie ujawnił się w czasie amnestii w kwietniu 1956. Do 21 października 1963 roku ukrywał się, bez przerwy będąc jedną z najbardziej poszukiwanych w kraju osób.

Franczak został zadenuncjowany przez Stanisława Mazura, brata stryjecznego swojej narzeczonej, który był tajnym współpracownikiem SB Michał. Ostatni Żołnierz Wyklęty 21 października 1963 r. został otoczony przez kilkudziesięciu funkcjonariuszy bezpieki w gospodarstwie Wacława Becia, w którym się ukrywał. Zignorował wezwanie do poddania się i zaczął przebijać się torując sobie drogę granatami i strzałami z broni krótkiej. Podczas wymiany ognia został śmiertelnie ranny i po kilku minutach zmarł. Jego pozbawione głowy ciało zostało złożone w bezimiennej mogile na cmentarzu przy ul. Unickiej w Lublinie. Cztery dni później, w nocy, rodzina wykopała ciało i dokonała godnego złożenia zwłok do grobu. Czaszka została odnaleziona dopiero w 2015 r. i została złożona w mogile Lalka w Piaskach w asyście Dowództwa Garnizonu Warszawa.

Artykuł Józef Franczak ps. “Lalek” pochodzi z serwisu .

Bohaterska sanitariuszka i łączniczka Armii Krajowej i antykomunistycznego podziemia. 

Danuta Siedzikówna ps. „inka” urodziła się 3 września 1928 roku we wsi Guszczewina, obok Narewki, W woj. Białostockim. Jej ojciec, Wacław, był leśniczym, matka Eugenia pochodziła z patriotycznej, Rodziny Tymińskich. Rodzice dbali o wychowanie dzieci w duchu religijnym i patriotycznym.

W 1939 roku, gdy wybuchła II wojna światowa, Danuta miała zaledwie 11 lat i uczyła się w szkole Sióstr Salezjanek. Jej ojciec został zesłany przez sowietów na Syberię, po agresji Niemiec na ZSRR wstąpił do armii gen. Andersa i trafił do Teheranu, gdzie zmarł. Za współpracę z polskim podziemiem gestapo aresztowało matkę. Dziewczynka trafiła pod opiekę babci. Los zmusił ją do szybkiego  dojrzewania. W wieku 15 lat była już sierotą, gdyż w sierpniu 1943 r. Niemcy rozstrzelali Jej matkę. Po jej śmierci Danuta wraz z siostrą Wacławą wstąpiły do Armii Krajowej. Tam Danuta Rozpoczęła szkolenie medyczne i działała jako sanitariuszka. Została zaprzysiężona w 1943 r.

Od tej chwili jej życie było nierozerwalnie związane z działalnością konspiracyjną. Zajmowała się m.in. udzielaniem pomocy rannym partyzantom, przenoszeniem meldunków, a także uczestniczyła w akcjach przeciwko Niemcom. Mimo młodego wieku i dramatycznych przeżyć, pełniła swoje obowiązki z ogromnym zaangażowaniem. Była ceniona za pogodę ducha i niezwykłą odwagę. Po przejściu frontu od października 1944 r. Pracowała w nadleśnictwie Hajnówka, skąd w czerwcu 1945 r. wraz z innymi pracownikami została aresztowana przez grupę NKWD-UB. Po uwolnieniu z konwoju przez oddział Stanisława Wołoncieja „Konusa” została w nim sanitariuszką. Po rozbiciu oddziału podjęła służbę w szwadronach mjr. Zygmunta Szendzielarza „łupaszki” 5. Wileńskiej Brygady Armii Krajowej. Przybrała wówczas pseudonim „Inka”. 

Na przełomie 1945/1946 r. podjęła pracę w nadleśnictwie Miłomłyn w powiecie ostródzkim. Wiosną 1946 r. nawiązała kontakt ze szwadronem ppor. Zdzisława Badochy ps. „Żelazny”. Oddział prowadził akcje przeciwko UB, MO, oraz NKWD, a także partyzantce sowieckiej i administracji komunistycznej. Zadaniem „Inki” było ratowanie rannych, opatrywanie ich często pod ostrzałem. Nigdy nie odmówiła pomocy, narażając własne życie. 

13 lipca 1945 r. wyruszyła  ze stacji kolejowej w Lipowej Tucholskiej na swoją ostatnią misję do Gdańska, po zaopatrzenie medyczne. Niestety, zdradzona w nocy z 19 na 20 lipca została aresztowana przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa w jednym z mieszkań konspiracyjnych w Gdańsku-Wrzeszczu.

W gdańskim areszcie była bita i poniżana, nikogo nie zdradziła. Jej postawa wzbudzała respekt nawet wśród przeciwników.

 W sierpniu 1946 r. odbył się pokazowy proces „Inki”. Oskarżono ją o udział w rzekomych akcjach  przeciwko  funkcjonariuszom komunistycznym, w których miała rzekomo wydawać rozkazy rozstrzeliwania jeńców. Były to zarzuty całkowicie fałszywe, mające na celu skompromitowanie i zdyskredytowanie podziemia niepodległościowego. 

3 sierpnia 1946 r. Wojskowy Sąd Rejonowy w Gdańsku skazał Danutę Siedzikównę na karę śmierci przez rozstrzelanie. Obrońca z urzędu zwrócił się do prezydenta Bolesława Bieruta o skorzystanie z przysługującego mu prawa łaski. Pod listem nie było podpisu Siedzikówny. Bierut odmówił, mimo że Danusia miała zaledwie 17 lat w chwili popełnienia zarzucanych bezpodstawnie czynów. W grypsie tuż przed śmiercią napisała: „Jest mi smutno, że muszę umierać. Powiedzcie mojej babci, że zachowałam się jak trzeba”.  Wyrok wykonano 28 sierpnia 1946 r.

Skazanie Danuty Siedzikówny stanowiło mord sądowy.

Żaden z żołnierzy z plutonu egzekucyjnego nie odważył się strzelić do bezbronnej dziewczyny, zabił ją strzałem w głowę dowódca plutonu. Danusia nie miała jeszcze 18 lat. Do końca zachowała spokój i odwagę. Jej ostatnie słowa: „Niech żyje Polska! Niech żyje „Łupaszko”” wykrzyczała komunistycznym mordercom prosto w oczy. Razem z nią został rozstrzelany Feliks Selmanowicz „Zagończyk”. Ciała obojga zakopano potajemnie w nieoznaczonym miejscu. 

Postanowieniem z 10 czerwca 1991 Sąd Wojewódzki w Gdańsku, na mocy przepisów ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, uznał wyrok Wojskowego Sądu Rejonowego skazujący Danutę Siedzikównę za nieważny.

Prokuratorzy IPN skierowali akt oskarżenia wobec byłego prokuratora wojskowego Wacława Krzyżanowskiego (który oskarżał „Inkę” i żądał dla niej kary śmierci), oskarżając go o udział w komunistycznej zbrodni sądowej. Został on jednak prawomocnie uniewinniony.

Miejsce pochówku Inki do 2014 było nieznane. We wrześniu tego samego roku w ramach prac zespołu ds. poszukiwań nieznanych miejsc pochówku ofiar terroru komunistycznego Instytut Pamięci Narodowej na Cmentarzu Garnizonowym w Gdańsku odnaleziono nieoznaczony grób, w którym, spoczywały szczątki Danuty Siedzikówny oraz rozstrzelanego z nią Feliksa Selmanowicza. W dniu 1 marca 2015 roku informacja ta została ostatecznie potwierdzona.

28 sierpnia 2016 odbył się uroczysty państwowy pogrzeb Danuty Siedzikówny oraz Feliksa Selmanowicza (ps. „Zagończyk”) na Cmentarzu Garnizonowym w Gdańsku.

Prezydent Andrzej Duda wydał postanowienie o mianowaniu Danuty Siedzikówny na pierwszy stopień oficerski.

Postać „Inki” przez wiele lat PRL była przemilczana lub fałszywie przedstawiana jako „bandytka”. Dopiero po 1989 roku możliwe stało się przywracanie prawdy o jej życiu i ofierze.

Dziś jest symbolem niezłomnej młodzieży, która nie zgodziła się na życie w zniewolonej Polsce. Dla młodych ludzi stała się wzorem odwagi, wierności ideałom i gotowości do najwyższej ofiary.

Od 2017 roku corocznie Stowarzyszenie Bydgoscy Patrioci organizuje wyjazd do Gdańska na rocznicowe obchody 28 sierpnia.

CZEŚĆ I CHWAŁA BOHATEROM!

SBP

Artykuł Danuta Siedzikówna “Inka” pochodzi z serwisu .